Polítika

PR Horta afirma kontinua haforsa kooperasaun ho Xina

Dili,(Rápides-Info)-Prezidente Repúblika José Ramos Horta afirma hakarak kontinua haforma kooperasaun ho Xina.

Xefe Estadu rekoñese Xina nu’udar nasaun primeirísimu ne’ebé estabelese relasaun diplomátika ho Timor-Leste foun ne’ebé restaura ona iha tinan 2002.

“Reafirma Timor-Leste nia kompromisu firme ba Polítika Xina-Ida (One-China Policy), Prezidente Ramos-Horta gaba elevasaun foin lalais ba relasaun bilaterál ba Parseiria Estratéjika Komprehensiva. Reflete ba apoiu firme Xina nian durante tinan formativu nasaun nian, Prezidente hatete, “Amizade loloos sukat liuhosi sé mak hamutuk ho ita iha tempu ne’ebé futuru la sertu. Timor-Leste hanoin-hetan istória ne’e ho gratidaun ne’ebé kle’an”, Prezidente Repúblika Horta hateten ba iha mós deskursu aniversáriu loron nasionál Repúblika Populár Xina ba dala-77 sesta ne’e.

Tuir nia katak vizita foin lalais hosi Ministru Defeza Xina nian no formalizasaun ba Ospitál Amizade Timor-Leste no Xina, liga ho perfeitu istória hamutuk nasaun rua nian ho esforsu atuál sira atu harii estadu modernu no seguru ida.

“Haree ba futuru, Prezidente espresa otimizmu forte atu kle’an liután kooperasaun ekonómika no dezenvolvimentu liuhosi enkuadramentu sira hanesan Inisiativa Belt and Road no Inisiativa Dezenvolvimentu Globál”, nia dehan.

Ramos-Horta hateten, nu’udar Timor-Leste kontinua ninia integrasaun iha ASEAN no WTO, Xefe Estadu subliña importánsia estratéjika atu aproveita tratamentu tarifa-zero hosi Xina hodi espande esportasaun Timor nian no harii relasaun ekonómika ho lala’ok rua ne’ebé balansu.

“Selebrasaun ne’e remata ho reafirma vizaun hamutuk atu espande konetividade merkadu, dezenvolvimentu dijitál, no kapitál umanu, hodi asegura katak parseiria produtiva ne’e lori benefísiu tanjível no metin ba povu rua ne’e”, nia dehan.

Iha fatin hanesan Embaixadora Xina ba Timor-Leste Wang Wenli hateten, Tinan ida-ne’e marka ona aniversáriu dala-77 ba fundasaun Repúblika Populár Xina no tinan dahuluk ba 15º Planu Kinquenal. Iha semestre dahuluk tinan ida-ne’e, ekonomia Xina mantein nafatin estabilidade no avansa ba dezenvolvimentu ho kualidade aas no orientasaun ba inovasaun. PIB sa’e 4.7% kompara ho tinan liubá.

Nia dehan, dignu atu nota katak Xina promove ativamente integraun kle’an entre inovasaun sientífiku-teknolójiku ho inovasaun industriál, no avansa dezenvolvimentu “forsa produtivu foun ho kualidade aas” liu husi auto-sufisiénsia iha nível aas iha siénsia no teknolojia. Agora, forsa produtivu foun ho kualidade aas ne’ebé reprezenta husi manufatura avansadu, ekonomia dijitál, no servisu modernu kontribui liu 40 porsentu ba kreximentu ekonómiku.
Weng Wenli dehan, tinan ida-ne’e marka mós aniversáriu dala-24 ba estabelesimentu relasaun diplomátika entre Xina no Timor-Leste.

“Iha tinan 24 liubá ne’e, ita-nia nasaun rua nafatin respeita malu, trata malu ho igualdade, no goza amizade tradisionál ne’ebé naruk no sai maka’as ba bebeik, no sai ezemplu di’ak ba solidariedade no kooperasaun entre nasaun ho boot oin-oin”, nia dehan.

Nia dehan, liuhusi orientasaun husi konsensu importante ne’ebé hetan husi líder nasaun rua, relasaun entre Xina no Timor-Leste agora atinje ona nia nivel di’ak liu iha istória.

Desde hahú tinan ida-ne’e, Prezidente Xi Jinping troka ona karta ho Prezidente Horta no Primeiru-Ministru Xanana, no Vise-Primeiru-Ministru Francisco no Vise-Primeiru-Ministru Sabino vizita ona Xina. Ministru Defeza Xina, Sr. Dong Jun, vizita ho susesu ba Timor-Leste.

“Kooperasaun entre Xina no Timor-Leste iha área investimentu, infraestrutura, saúde, agrikultura, no edukasaun kontinua kle’an ba bebeik, no interkámbiu entre povu ba povu sai maka’as liu tan. Xina sei kontinua nafatin nia polítika diplomásia ba viziñu ho prinsípiu amizade, sinseridade, benefísiu-mútuu, no inkluzaun, no servisu hamutuk ho setór hotu iha Timor-Leste hodi promove dezenvolvimentu relasaun bilaterál no hari’i “komunidade Xina-Timor-Leste ho futuru partilladu”, nia dehan.

Nia dehan, aniversáriu ba dala-77 ne’e ba prosperidade Repúblika Populár Xina, ba felisidade no bem-estar povu Xina no povu Timor-Leste,ba dame no prosperidade mundu, ba saúde di’ak ba amigu sira hotu ne’ebé marka prezensa iha loron ohin.

Ekipa: Rápides- Info

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *